12345678

Otóż w końcowym stadium ery promieniowania (a trwała ona, powiedzmy, kilkaset tysięcy do miliona lat) jądra, o których mówiliśmy dotąd, wychwytywały elektrony błądzące w przestrzeni kosmicznej. Powstawały atomy wodoru o liczbach masowych 1 i 2, helu o liczbach masowych 3 i 4, wreszcie litu o liczbie masowej 7. W największej obfitości występowały pierwsze z wymienionych; obfitość
7
3
Li
 była mniejsza o kilka rzędów wielkości. Z takim wianem Wszechświat wkroczył w kolejną fazę rozwoju - erę k o n d e n s a c j i, nazywaną także gwiezdno-galaktyczną lub współczesną, bowiem trwa ona do naszych czasów. W początkowo jednorodnym rozkładzie materii pojawiły się lokalne zagęszczenia. Stopniowo narastające siły grawitacji powodowały ich kondensację i przyciąganie produktów nukleosyntezy pierwotnej z bardziej odległych obszarów przestrzeni. Materia obłoku stawała się coraz gęstsza, rosła przy tym jej temperatura. Niekiedy obłok rozpadał się na kilka części, a gdy temperatura przekraczała milion stopni, rodziły się protogwiazdy

Kliknij, aby zobaczyć powiększenie
Narodziny gwiazd w gęstym obłoku pyłowo-gazowym

Rozbłyskiwały, potem traciły swój blask, jaśniały ponownie, by po pewnej liczbie takich przemian rozpocząć swój zwykły, gwiezdny żywot. Żywot związany z przemianą protonów w jądra
4
2
He
:

Proces ten, przebiegający w kilku stadiach, który - nawiasem mówiąc - jest źródłem energii słonecznej, określa się zazwyczaj mianem gałęzi głównej cyklu protonowego. Znane są także dwie gałęzie boczne; szczególną rolę odgrywają w nich jądra izotopowe helu wytworzone w nukleosyntezie pierwotnej bądź w wyniku „spalania” protonów we wnętrzu gwiazdy. Wymienię tutaj reakcję prowadzącą do nietrwałego jądra berylu

które wprawdzie wychwytuje elektrony

ale również, w czasie swego istnienia, może oddziaływać z protonami

Gdy w wyniku kondensacji wodoru i helu powstały najstarsze gwiazdy, wydzielanie energii w ich wnętrzach było związane właśnie z cyklem protonowym. A co działo się po wypaleniu wodoru?

12345678
powrót na górę strony
Wykład
O istocie życia. Rozważania chemika
Strona
3/8
Autor
Wydział Chemii Uniwersytetu Warszawskiego
Kliknij nazwisko autora, aby zobaczyć notkę biograficzną w serwisie Nauka Polska